5 ایراد برق خانه که بهتر است قبل از زمستان برطرف شود.

فوریت‌ های برق چیست؟

فوریت‌های برق به شرایطی گفته می‌شود که در اثر قطع برق و خرابی تجهیزات، ایمنی افراد و یا عملکرد تجهیزات الکتریکی در معرض خطر قرار می‌گیرند. برخی مشکلات برقی ممکن است با یک بررسی تخصصی ساده برطرف شوند، اما بعضی دیگر مانند برق گرفتگی، مشاهده دود از تابلو برق و یا داغ شدن شدید کابل و پریز، نیازمند اقدام فوری می‌باشند. در چنین شرایط در صورت مشاهده دود، جرقه مداوم یا بوی سوختگی، به تجهیزات دست نزنید. اگر قطع ایمن برق بدون نزدیک شدن به محل خطر امکان‌پذیر نیست، از محیط فاصله بگیرید و با متخصص یا خدمات امدادی تماس بگیرید. در ادامه این مقاله از نورچی فروشگاه تجهیزات برق و روشنایی به مهم‌ترین موارد اضطراری می‌پردازیم.

• قطع برق: قطع شدن برق یک واحد، ساختمان یا منطقه بر اثر اختلال شبکه یا خرابی تجهیزات داخلی
• خرابی برق ساختمان: مشکلاتی مانند قطع شدن مکرر فیوز و اختلال در مدارهای الکتریکی.
• اتصال کوتاه: ایجاد مسیر ناخواسته برا یعبور جریان که ممکن است باعث قطع کلیدهای حفاظتی، داغ شدن سیم‌ها و آتش‌سوزی شود.
• نوسانات برق: تغییرات ولتاژ به طوریکه عملکرد تجهیزات حساس را مختل کند.
• داغ شدن دوشاخه برق: نشانه اتصال نامناسب و یا اضافه بار در پریز و یا دو شاخه.
• خرابی تابلو برق: اختلال در عملکرد کلیدها، تجهیزات حفاظتی و یا اتصالات داخلی.
• برق‌گرفتگی: تماس با بخش برقدار که می‌تواند آسیب جدی وارد کند.

راهنمای اقدامات فوری در زمان قطعی برق

در زمان قطعی برق ناگهانی بهتر است به جای دستکاری عجولانه تجهیزات الکتریکی، ابتدا وضعیت را بررسی کنید. رعایت چندین اقدام ساده می‌تواند خطرات ناشی از خاموسی را کاهش دهد. در ادامه به معرفی این اقدامات می‌پردازیم.

محدوده قطع برق را مشخص کنید

در ابتدا مشخص کنید که قطعی برق فقط در واحد شما اتفاق افتاده و یا ساختمان‌ها و واحدهای اطراف نیز دچار قطعی برق شده‌اند. اگر برق یک منطقه قطع شده باشد احتمال اختلال در شبکه توزیع برق و یا خاموشی برنامه‌ریزی شده وجود دارد. در مقابل اگر فقط بخشی از ساختمان برق نداشته باشد، ممکن است مشکل به مدار داخلی و کلیدهای حفاظتی مربوط باشد.

مدیریت وسایل برقی حساس

پس از قطع برق تجهیزات الکترونیکی حساس را در صورت ایمن بودن خاموش کنید، در صورت نیاز دوشاخه آن‌ها را نیز از پریز جدا کنید. این اقدامات می‌تواند از روشن شدن ناخواسته برخی وسایل هنگام بازگشت برق جلوگیری کند. برای یخچال و فریزر درهای را بسته نگه‌دارید تا سرمای داخلی حفظ شود. اگر پریز یا دوشاخه داغ شده بود و آثار سوختگی بر روی آن‌ها مشخص بود، به آن‌ها دست نزنید.

استفاده از روشنایی اضطراری

از جمله وسایلی که می‌توان در زمان قطعی برق استفاده نمو می‌توان به چراغ قوه، چراغ اضطراری شارژی و چراغ‌های باتری خور اشاره نمود. بهتر است این وسایل در محل مشخصی نگهداری شوند تا در زمان تاریکی به راحتی در دسترس باشند. استفاده از شمع در نزدیکی پرده و یا مبلمان پارچه‌ای خطر آتش سوزی را بالا می‌برد.

نیازهای ضروری را در اولویت قرار دهید

در زمان خاموشی و قطع روشنایی و ارتباطات، تجهیزات پزشکی ضروری و ایمنی افراد باید در اولیت قرار گیرند. اگر یکی از اعضای خانواده به تجهیزات پزشکی الکتریکی وابسته است لازم است از قبل برای تامین برق پشتیبانی آن دستگاه اقدامات لازم صورت بگیرد.

خودداری از دستکاری تجهیزات برقی

اگر فیوز ساختمان و قطعات برقی مرتبا قطع می‌شود و یا کلید محافظ جان عمل می‌کند، آن را مکررا وصل نکنید. قطع شدن کلید حفاظتی ممکن است نشانه اضافه بار، اتصال کوتاه یا نشتی جریان باشد. برای تشخیص علت خرابی برق و رفع اصولی آن از برق کار متخصص کمک بگیرید.

عیب‌یابی برق ساختمان

مجموعه اقداماتی که باعث شناسایی علت اصلی اختلال در مدار یا تجهیزات الکتریکی می‌شود را عیب‌یابی می‌گویند. در ادامه جدولی را تهیه نموده‌ایم تا به تشخیص اولیه مشکلات رایج در قطعی برق به شما کمک کند.

نشانه خرابی	علت احتمالی	اقدام مناسب
قطع شدن برق کل ساختمان	اختلال شبکه یا مشکل ورودی برق	بررسی وضعیت شبکه و تماس با شرکت برق یا متخصص
قطع شدن برق یک اتاق	خرابی مدار یا عملکرد کلید حفاظتی	بررسی تخصصی مدار
قطع شدن مکرر فیوز	اضافه‌بار یا اتصال کوتاه	خودداری از وصل مکرر و درخواست بررسی
داغ شدن پریز	اتصال نامناسب یا عبور جریان بیش از ظرفیت	توقف استفاده و بررسی توسط متخصص
کم‌وزیاد شدن نور چراغ‌ها	افت ولتاژ یا اختلال در اتصالات	بررسی برق‌کار؛ به‌ویژه اگر مشکل تکرار می‌شود
روشن نشدن یک دستگاه	خرابی دستگاه، کابل یا پریز	بررسی ایمن دستگاه و منبع تغذیه
قطع شدن محافظ جان	احتمال نشتی جریان یا خرابی مدار	بررسی تخصصی علت قطع شدن

تفاوت خاموشی برنامه‌ریزی‌شده با خرابی برق

خاموشی برنامه‌ریزی‌شده معمولاً برای تعمیر، نگهداری یا توسعه شبکه انجام می‌شود و ممکن است از قبل اطلاع‌رسانی شود. در مقابل، خرابی برق ممکن است بر اثر آسیب کابل‌ها، خرابی تجهیزات شبکه، شرایط جوی یا بروز حادثه اتفاق بیفتد. اگر فقط ساختمان شما برق ندارد باید احتمال خرابی داخلی نیز بررسی شود. مشکل ممکن است به تابلو برق، کنتور برق، مدارهای داخلی یا تجهیزات حفاظتی مربوط باشد. توجه داشته باشید که زمان اعلام‌شده برای خاموشی ممکن است تغییر کند و همه قطعی‌ها از قبل قابل پیش‌بینی نیستند.

علت‌های رایج قطع برق و اختلالات برقی

برای انتخاب راهکار مناسب در زمان قطعی برق، بهتر است علت‌های قطع برق را بشناسیم. به طور مثال اگر مشکل از شبکه برق باشد، تعمیرات داخلی ساختمان کمکی نمی‌کند. اما اگر علت به اضافه بار مدار یا خرابی پریز مربوط باشد، باید سیستم برق ساختمان بررسی شود. در ادامه به معرفی علت‌های رایج برقی می‌پردازیم.

اختلال در توزیع برق

شبکه برق از تجهیزات محتلفی تشکیل شده است. این تجهیزات شامل خطوط انتقال و توزیع، پست برق، ترانس برق و تجهیزات حفظتی می‌شوند. اختلال و خرابی در هریک از این تجهیزات می‌تواند باعث خرابی و قطع برق یک منطقه شوند. پست برق برای تبدیل و توزیع انرژی در سطوح ولتاژی مختلف به کار می‌رود. ترانس برق نیز در شرایط مناسب برای تغییر سطح ولتاژ استفاده می‌شود. آسیب به این تجهیزات ممکن است باعث اختلال در برق‌رسانی شود.

اضافه بار در برق ساختمان

وقتی چندین وسیله پرمصرف به‌طور هم‌زمان از یک مدار استفاده می‌کنند، جریان عبوری ممکن است از ظرفیت طراحی‌شده مدار بیشتر شود. در چنین شرایطی کلید حفاظتی ممکن است برای جلوگیری از آسیب برق مدار را قطع کند. استفاده هم‌زمان از بخاری برقی، اتو، کتری برقی و سایر وسایل پرمصرف در یک مدار نامناسب می‌تواند خطر اضافه‌بار را افزایش دهد. راهکار مناسب در چنین شرایطی، بررسی ظرفیت مدار و نحوه توزیع بار، باید توسط متخصص این حوزه انجام شود. توجه داشته باشید که افزایش آمپراژ فیوز بدون بررسی سطح مقطع کابل و ظرفیت مدار می‌تواند خطرناک باشد.

اتصال کوتاه و نشتی جریان

زمانیکه آسیب به عایق کابل‌ها صورت گیرد و یا تجهیزات دچار خرابی و یا ورود رطوبت شوند، اتصال کوتاه رخ می‌دهد. نشتی جریان نیز زمانیکه بخشی از جریان از مسیر پیش‌بینی شده عبور نکن، رخ خواهد داد. در شنین شراطی کلید مینایتوی و یا کلید محافظ جان ممکن است عملک کنند. اگر قطع کلید تکرار شود باید علت آن را توسط تیم متخصص این کار بررسی کنید.

فرسودگی سیم کشی و کابل برق

در زمان اختلالات برق باید موارد ی همچون فرسودگی عایق و اتصال نامناسب تجهیزات را بررسی کنید. همچنین ممکن است از کابل با سطح مقطع نامناسب استفاده شده باشد که باعص بروز خطا در برق‌رسانی شده است. در ساختمان‌های قدیمی بررسی دوره‌ای وضعیت برق‌کشی ساحتمان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، بخصوص اگر تجهیزات پرمصرف جدیدی به مدارهای قدیمی اضافه شده باشد.

خرابی تجهیزات داخلی

از جمله تجهیزاتی که خرابی آن‌ها بر قطع شدن برق مدار و یا اختلال در آن می‌شود می‌توان به پریز، کلید، کنتوور برق، تابلو برق، رله‌ها و سایر تجهیزات، اشاره نمود. در محیط‌های صنعتی نیز خرابی تجهیزات کنترلی، کنتاکتورها و یا منبع تغذیه می‌تواند دلیل توقف سیستم برق‌رسانی باشند.

شرایط جوی و حوادث برق

بارندگی شدید، آب‌گرفتگی، رطوبت، باد و آسیب‌های محیطی ممکن است بر شبکه برق یا تجهیزات داخلی تأثیر بگذارند. از طرف دیگر استفاده بیشتر از وسایل گرمایشی در زمستان می‌تواند مصرف برق را افزایش دهد. به همین دلیل بررسی وضعیت سیم‌کشی و تجهیزات حفاظتی پیش از شروع فصل سرد اهمیت دارد.

چه زمانی با برق‌کار تماس بگیریم؟

در شرایطی قطعی برق ناگهانی و یا مشکل قدیمی برق ساختمان‌ها، بهتر است با متخصصان این حوزه مشورت شود. همچنین در موارد خطرناک، ابتدا ایمنی افراد را در اولویت قرار دهید و برای رفع مشکل اقدام خودسرانه نکنید و ترجیحا با  برق کار ارتباط بگیرید. در ادامه به مواردی که لازم است حتما توسط متخصص برق بررسی شود اشاره می‌کنیم.

• قطع شدن مکرر کلیدهای حفاظتی.
• مشاهده جرقه، دود یا بوی سوختگی.
• داغ شدن غیرعادی پریز، دوشاخه یا کابل برق.
• احساس برق‌گرفتگی هنگام لمس بدنه فلزی دستگاه‌ها.
• قطع و وصل شدن مکرر برق بدون علت مشخص.
• مشاهده آسیب در تابلو برق یا سیم‌کشی.
• بروز اختلال در کنتور یا تجهیزات ورودی ساختمان.

تامین برق اضطراری و تجهیزات مناسب برای قطعی برق

در زمان قطعی برق باید تجهیزات ضروری که نیاز به بر دارند را در اولویت قرار داد به طوریکه از تامین برق اضطرای همچون ups، ژنراتور برق و موتورهای شارژی استفاده نمود. بهترین گزینه به نوع مصرف کننده، مدت زمان پشتیبانی، توان مورد نیاز  و بودجه بستگی دارد. در ادامه به معرفی بهترین تجهیزات تامین برق اضطرای می‌پردازیم.

UPS، منبع تغذیه بدون وقفه

UPS دستگاهی است که هنگام قطع برق ورودی، با استفاده از باتری انرژی موردنیاز تجهیزات متصل را تأمین می‌کند. مهم‌ترین مزیت UPS، امکان انتقال سریع به برق باتری است. مدت پشتیبانی آن به ظرفیت باتری، توان مصرفی، راندمان و وضعیت باتری بستگی دارد. UPS کوچک ممکن است برای روشن نگه داشتن مودم یا خاموش کردن اصولی کامپیوترها کافی باشد، اما برای تامین برق هم‌زمان چند وسیله پرمصرف مناسب نباشد. به طور کلی موارد استفاده از این دستگاه را می‌توان به دسته‌های زیر تقسیم‌بندی نمود.

• کایمپیوتر و تجهیزات شبکه
• مودم و روتر
• سیستم‌های کنترل و اتوماسیون
• برخی تجهیزات اداری حساس
• تجهیزات پزشکی سازگار با مدل و ظرفیت انتخاب شده

موتور برق و ژنراتور

موتور برق با استفاده از یک موتور و ژنراتور الکتریکی، انرژی سوخت را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کند. این دستگاه‌ها برای تامین برق برخی وسایل خانه، کارگاه‌ها و واحدهای تجاری مناسب هستند. موتور برق بنزینی یکی از گزینه‌های رایج در گروه ژنراتورهای قابل‌حمل است، اما انتخاب آن باید بر اساس توان موردنیاز و شرایط استفاده انجام شود. مهم‌ترین معیارها در زمان انتخاب موتور برق، شامل موارد زیر می‌شود.

• توان خروجی پیوسته
• توان لحظه‌ای مورد نیاز برای راه‌انداز یتجهیزات
• نوع سوخت
• مدت کارکرد و مصرف سوخت
• میزان صدا
• شرایط نصب و نگهداری

موتور برق شارژی

موتور برق شارژی که در بازار گاهی با عنوان پاور استیشن قابل‌حمل نیز شناخته می‌شود معمولاً یک باتری داخلی، خروجی‌های برق و مدارهای کنترلی دارد. این دستگاه‌ها اغلب بدون سوخت فسیلی و با شارژ قبلی کار می‌کنند. با توجه به مدل ممکن است بتوان از آن‌ها برای شارژ تلفن همراه، روشنایی، مودم، لپ‌تاپ و بعضی تجهیزات کم‌مصرف استفاده کرد. هنگام انتخاب موتور برق شارژی، به ظرفیت باتری بر حسب وات‌ساعت، توان خروجی پیوسته، توان لحظه‌ای، نوع خروجی‌ها و امکان شارژ از برق شهری یا پنل خورشیدی توجه کنید. توجه داشته باشید که توان خروجی این دستگاه‌ها محدود است و ظرفیت باتری آن‌ها مدت استفاده را تعیین می‌کند.

سیستم برق خورشیدی با باتری

سیستم برق خورشیدی می‌تواند با استفاده از پنل‌ها، تجهیزات تبدیل برق و باتری، بخشی از نیاز برق ساختمان را تأمین کند. در این سیستم وجود پنل خورشیدی به‌تنهایی به معنای امکان استفاده از برق هنگام خاموشی شبکه نیست. برای تأمین برق در زمان قطعی، باید سیستم و اینورتر به‌گونه‌ای طراحی شده باشند که قابلیت کار مستقل از شبکه و پشتیبانی از بارهای موردنظر را داشته باشند.
سیستم اضطراری و خورشیدی مجهز به باتری برای افرادی مناسب است که علاوه بر برق اضطراری، به کاهش وابستگی به شبکه یا استفاده از انرژی خورشیدی نیز علاقه دارند. هزینه اولیه، فضای نصب، ظرفیت باتری و شرایط تابش خورشید از عوامل تعیین‌کننده هستند.

بهترین دستگاه برای قطعی برق

برای پاسخ به این سوال که بهترین دستگاه برای قطعی برق کدام است، نمی‌توان یک جواب یکسان را درنظر داشت. بهترین دستگاه برای قطعی برق وسیله‌ای است که بتواند نیازهای ضروری را با توان کافی و در مدت زمان مورد نظر تامین کند. برای انتخاب دقیق، ابتدا فهرست تجهیزات ضروری را تهیه کنید و سپس توان مصرفی، مدت استفاده و شرایط راه‌اندازی آن‌ها را مشخص کنید. در ادامه جدولی برای انتخاب راحت‌تر دستگاه تامین برق اضطراری تهیه نموه‌ایم.

نیاز	گزینه پیشنهادی	نکته مهم
روشنایی و شارژ تلفن همراه	چراغ اضطراری و پاوربانک	هزینه کمتر و حمل آسان
مودم، لپ‌تاپ و تجهیزات شبکه	UPS یا پاور استیشن	بررسی توان خروجی و مدت پشتیبانی
رایانه و تجهیزات حساس	UPS مناسب	توجه به توان، زمان انتقال و کیفیت خروجی
پشتیبانی از برخی وسایل خانه در خاموشی طولانی	موتور برق یا سیستم باتری متناسب	محاسبه بار و رعایت الزامات نصب
فروشگاه، کارگاه یا واحد اداری	ژنراتور یا سیستم پشتیبان مهندسی‌شده	بررسی بارهای راه‌اندازی و نیاز عملیاتی
برق اضطراری همراه با استفاده از انرژی خورشیدی	پنل خورشیدی به همراه باتری و اینورتر مناسب	بررسی قابلیت کار مستقل از شبکه

 

سوالات متداول درباره فوریت‌های برق و قطعی برق

هنگام قطع برق اولین اقدام چیست؟

ابتدا مشخص کنید قطعی مربوط به کل منطقه است یا فقط ساختمان شما را مختل کرده است. سپس تجهیزات حساس را در صورت ایمن بودن خاموش کنید، از روشنایی اضطراری استفاده کنید و وضعیت قطعی را از منابع رسمی پیگیری کنید. در صورت مشاهده دود، جرقه یا بوی سوختگی، از محل خطر فاصله بگیرید.

بهترین دستگاه برای قطعی برق خانه چیست؟

برای روشنایی و شارژ تلفن همراه، چراغ اضطراری و پاوربانک مناسب هستند. برای مودم، رایانه و تجهیزات حساس می‌توان UPS را بررسی کرد. اگر نیاز به تأمین برق وسایل بیشتری برای مدت طولانی وجود دارد، موتور برق یا سیستم باتری با ظرفیت مناسب مطرح می‌شود.

تفاوت موتور برق و ژنراتور برق چیست؟

در کاربرد رایج بازار، اصطلاح موتور برق معمولاً برای دستگاه‌های کوچک‌تر و قابل‌حمل تولید برق به کار می‌رود؛ در حالی که ژنراتور برق عنوانی عمومی‌تر برای تجهیزات تولید برق است. با این حال، این دو اصطلاح در بازار گاهی به‌جای یکدیگر استفاده می‌شوند و تفاوت دقیق به ساختار و ظرفیت دستگاه بستگی دارد.

آیا استابلایزر هنگام قطعی برق کار می‌کند؟

استابلایزر معمولی برای تنظیم ولتاژ ورودی طراحی شده است و به‌تنهایی نمی‌تواند در زمان قطع برق شبکه، انرژی الکتریکی تولید کند. برای تأمین برق هنگام خاموشی باید از منبعی مانند UPS، باتری و اینورتر یا ژنراتور استفاده شود.

علت داغ شدن دوشاخه برق چیست؟

اتصال نامناسب، خرابی پریز، عبور جریان بیش از ظرفیت یا آسیب قطعات می‌توانند باعث داغ شدن دوشاخه شوند. اگر دما غیرعادی است یا آثار سوختگی و بوی نامطبوع وجود دارد، استفاده را متوقف کنید و برای بررسی ایمن از متخصص کمک بگیرید.

آیا استفاده از سه‌راهی برق باعث قطعی برق می‌شود؟

سه‌راهی به‌خودی‌خود باعث قطعی نمی‌شود؛ اما استفاده از آن برای اتصال چند وسیله پرمصرف، خرابی اتصالات یا کیفیت نامناسب آن می‌تواند باعث اضافه‌بار، داغ‌شدن و عملکرد تجهیزات حفاظتی شود. سه‌راهی ظرفیت مدار را افزایش نمی‌دهد.

محافظ جان چه کاربردی دارد؟

کلید محافظ جان با تشخیص نشتی جریان در شرایط تعریف‌شده، مدار را قطع می‌کند و یکی از تجهیزات مهم حفاظت در برابر برخی خطرات برق‌گرفتگی است. این وسیله باید به‌درستی انتخاب و نصب شود و جایگزین اتصال زمین مناسب یا سایر تجهیزات حفاظتی نیست.

چگونه از قطعی برق در زمستان جلوگیری کنیم؟

نمی‌توان از همه قطعی‌های شبکه جلوگیری کرد؛ اما با بررسی دوره‌ای سیم‌کشی، مدیریت مصرف وسایل پرقدرت، تعویض تجهیزات آسیب‌دیده و آماده کردن برق اضطراری می‌توان احتمال برخی خرابی‌های داخلی و مشکلات ناشی از خاموشی را کاهش داد.

آیا موتور برق برای استفاده داخل خانه مناسب است؟

خیر. موتور برق سوختی نباید در خانه، پارکینگ، زیرزمین یا فضای بسته استفاده شود؛ زیرا گاز مونوکسید کربن تولید می‌کند که می‌تواند کشنده باشد. دستگاه باید در فضای باز و با رعایت فاصله‌های ایمنی و دستورالعمل سازنده قرار گیرد.

برای تأمین برق اضطراری یک ساختمان چه اطلاعاتی لازم است؟

ابتدا باید فهرست مصرف‌کننده‌های ضروری، توان هر دستگاه، مدت استفاده، بارهای لحظه‌ای راه‌اندازی و نوع برق موردنیاز مشخص شود. سپس بر اساس این اطلاعات، ظرفیت UPS، ژنراتور یا سیستم باتری و تجهیزات حفاظتی مناسب انتخاب می‌شود.

سرویس دوره‌ای ساختمان چگونه باید انجام شود؟

در بررسی تجهیزات الکتریکی به صورت دوره‌ای، باید تمامی تابلو برق‌ها، فیوز ها و اتصالات الکریکی کامل چک شوند. نحوه عملکرد کلیدها یحفاظتی کنترل شود. همچنین سیستم اتصال به زمین و ارت کامل بررسی شود.